Na toediening van ijzer aan de voeding van bijen treedt binnen een dag een verhoogde mijtenval op. Dit effect houdt 1-2 dagen aan.

De mijtenval is vergelijkbaar met de val van teken. Zowel teken als mijten zijn achtpotigen. Bij het onderzoek naar de teek bij het AMC in Amsterdam is het proces, waarmee de teek de gastheer infecteert, in detail beschreven. Dat geeft een goed inzicht in het infectieproces van de teek. Dat is ook van toepassing op het infectieproces van varroamijten bij bijen.

Model van de teek

Bij het infectieproces van de teek speelt de Borrelia-bacterie, die bij de mens de ziekte van Lyme veroorzaakt, een uiterst belangrijke rol. De teek heeft deze bacterie in de darm bij zich. De teek valt van de gastheer af, zodra deze voldoende bloed heeft opgenomen. De infectie met de Borrelia-bacterie kan dan al hebben plaatsgevonden. Vastgesteld is dat deze meestal na ca. 24 uur plaatsvindt. Oftewel, er is een zekere tijd nodig om de bacterie succesvol van de teek naar de gastheer over te brengen.

Na het aanboren van de gastheer door de teek neemt de teek wat bloed af. Dit bloed komt in de darm van de teek terecht, en zorgt ervoor dat de bacterie loskomt van de darmwand. Vervolgens verplaatst de bacterie zich naar de plaats van infectie. Daar zorgt de bacterie voor het remmen van de bloedstolling. Hierbij worden diverse afweerreacties (immuunreacties) van de gastheer geremd. De teek kan dan gemakkelijk bloed blijven opnemen. Zie http://www.amc.nl/web/Het-AMC/Nieuws/Nieuwsoverzicht/Nieuws/Schatgraven-in-speeksel.htm voor een beschrijving van het proces waarmee de teek de gastheer infecteert. Zie http://dare.uva.nl/document/338192 voor een proefschrift over de teek. De samenvatting in het Nederlands is te vinden op http://dare.uva.nl/document/338205

Rol van ijzer

Het is plausibel dat het ijzer in het bloed een bepalende rol speelt. Van ijzer is namelijk bekend dat dit bacteriële biofilms aantast. Oftewel, de aan de darmwand als biofilm aanwezige bacteriën (Borrelia) komen los door de aanvoer van ijzer. De bacterie zit dan niet langer meer veilig en onmeetbaar in de biofilm op de darmwand verstopt.

Gebeurt dit loskomen te vroeg, bijvoorbeeld door extra ijzer toe te dienen, dan staat de bacterie bloot aan concurrentie van andere darmbacteriën. Op die manier zijn er te weinig Borrelia-bacteriën voor een succesvolle besmetting van de gastheer.